Klimaatadaptatie: Burgers en bedrijven in beweging

Net tijdens een wolkbreuk gaven we een workshop in regio Maas en Mergelland over het betrekken van burgers bij klimaatadaptatie. Behoorlijk uitdagend, want buienradar vroeg – begrijpelijk – veel aandacht... Toch leverde de sessie interessante inzichten op rondom de vraag “Hoe kan de kennis van decennialang campaignen over duurzame energie en energiebesparing (klimaatmitigatie) worden ingezet om de burgers in beweging te krijgen voor klimaatadaptatie?”. De drie meest interessante bevindingen zijn in deze blog toegelicht.

1. Toon medeleven en geef verhalen omtrent klimaatverandering een podium

Ondergelopen kelders door wolkbreuken in vlakke delen van Nederland halen al regelmatig het nieuws. Maar snelstromende modder- en waterstromen door dorpen in de heuvels van Maas en Mergelland betekenen, naast waterschade, ook een serieus veiligheidsrisico. Lager gelegen bewoners hebben er dan ook regelmatig flink stress van. “Ze staan ermee op en gaan ermee naar bed.”

Bij alle betrokken overheden staat bij de respons op extreem weer het tonen van medeleven dan ook voorop. De ene keer door de buitendienst, de andere keer door de wethouder die de straat opgaat. Het waterschap heeft een webcareteam dat via social media informeert en de publieke opinie peilt.

Aanvullend hierop is het zinvol om ervaringen met de weersextremen op te tekenen en een podium te geven. Hierdoor wordt klimaatverandering in plaats van een abstract probleem in een verre toekomst een concreet probleem in het hier en nu in Nederland. Hiermee open je het gesprek over klimaatverandering en doe je een beroep op de denkkracht en creativiteit van álle inwoners als het gaat om klimaatadaptatie en mitigatie.

2. Maak gebruik van ontregeling en de morele mens

Het aloude mantra waarmee veel communicatieprofessionals zijn opgeleid is kennis >> houding >> gedrag. Als we mensen maar vertellen wat er aan de hand is, verandert hun houding en dan hun gedrag was jarenlang de aanname. Het blijkt precies omgekeerd te werken: prikkel tot ander gedrag >> dan verandert de houding >> en gaan mensen op zoek naar informatie of en hoe hun gedrag het verschil maakt. Wij zijn groepsmensen, we willen bijdragen aan een groter geheel. Financiële prikkels triggeren wel, maar goed willen doen is voor mensen veel belangrijker.

Bewoners die regelmatig geconfronteerd worden met wateroverlast nemen al voorzorgsmaatregelen. Maar voorkomen is beter, en dat kan op hoger gelegen plekken door infiltratie en waterberging door minder tegels in de tuin. Alleen, bij deze bewoners wordt de urgentie en eigenaarschap van het probleem nog niet gevoeld. Je kunt ze meekrijgen door lokale, beeldende verhalen te delen van getroffenen door acute wateroverlast en mensen aan te spreken op solidariteit. Mensen zijn “gewoontedieren” en gaan niet spontaan hun tuin verbouwen of technische maatregelen nemen omdat ze een folder hebben gekregen. Zorg dat je op verandermomenten mensen zo concreet mogelijk informeert over wat de bewoner moet doen en wanneer. Dat kan als mensen ontregeld zijn door bijvoorbeeld wateroverlast, een verhuizing of op momenten dat een onderdeel van een huis of tuininrichting aan vervanging toe is.

3. Combineer dagelijkse communicatie met energietransitie, klimaatadaptatie, etc.

Het klimaatprobleem vraagt veel van inwoners, we moeten flink minder energie gebruiken, de omslag maken naar een hernieuwbare energievoorziening en onze omgeving aanpassen aan de gevolgen van een veranderend klimaat. Mensen krijgen gemiddeld zo’n 8000 boodschappen per dag. Heb je de aandacht van de burger getrokken dan is het van belang om de communicatie van de gemeente over aan duurzaamheid gerelateerde onderwerpen zoveel mogelijk te bundelen. Energietransitie en klimaatadaptatie kunnen goed gekoppeld worden. Extreem weer kan de trigger zijn die mensen uit hun ritme haalt. Dagelijkse communicatie kan dit omzetten in handelen door aan de knoppen van gedrag te draaien door het inzetten van:

  • Framing (bijvoorbeeld welke waarden drijven mensen),
  • Systeemverandering (maak van duurzaamheid de meest standaardkeuze),
  • Hefbomen (zoals subsidie of de inzet van ‘sociaal bewijs’ - wat de meeste mensen doen is goed), of
  • Emoties (voelen mensen zich machteloos of triest als ze geconfronteerd worden met het klimaatprobleem, of juist hoopvol als ze samenwerken aan oplossingen)

Op deze manier kan een set van passende boodschappen en prikkels voor duurzaam gedrag worden samengesteld waarmee klimaatvriendelijk leven samen tot nieuwe norm maken.


Geschreven door: Carolien van Merkesteijn

Studeer je nog of ben je net afgestudeerd en wil je op de hoogte blijven van onze professional playground? Schrijf je dan in en ontvang maximaal 5x per jaar onze nieuwsbrief.

*Je gegevens worden verwerkt zoals beschreven in ons privacy statement.

Pagina delen